مد گردی یا تعویض مقام در هنر تلاوت قرآن، اجرای نغماتی است که قاری هدفش از این عمل، رسیدن به یکی از دو منظور زیر است :

1-هدف لحنی - برای تغییر مقام، یا آماده سازی ذهن مخاطب برای این انتقال است.

2-هدف صوتی - برای ارتقاء یا کاهش سطح صوتی تلاوت.

انتقال بین مقامی به دو دسته همطراز و غیر همطراز تقسیم می گردد.

این تغییرات وابسته به مقام مبداء و مقام مقصد و همچنین قصد قاری برای اینکه مقام مقصد را همطراز (هم درجه) مقام مبداء قرار دهد یا غیر همطراز (بالاتر و پایین تر)، متفاوت می باشد.

انتقالات غیر همطراز که علاوه بر تغییر مقام، باعث کاهش یا افزایش سطح صوتی تلاوت می گردد، در آینده بیشتر توضیح داده خواهد شد .

لذا در این مطلب مدولاسیون با هدف انتقالات همطراز بین مقامی بحث می شود.

 قاریان و فنون تلاوت


معمولا انتقالات بین مقام ها از درجات مختلف مقام صورت می پذیرد که این مسئله یکی از عوامل تمایز سبک های مختلف تلاوت قراء بزرگ می باشد.

مثلا در شیوه استاد عبدالفتاح شعشاعی ورود به مقام نهاوند از درجه 5 این مقام صورت می پذیرد ولی این انتقال در اسلوب استاد مصطفی اسماعیل از درجه 1 و در سبک استاد محمد صدیق منشاوی از درجه 4 نهاوند رخ می دهد.

تغییر مقام :

یک انتقال می تواند از درجات اول ، چهارم ، پنجم ، هفتم و هشتم  مقامات صورت گیرد. در موارد استثنایی انتقال از درجات دیگر مانند درجه سوم یک مقام به درجه سوم مقام دیگر هم مشاهده شده است.

مانند انتقال از درجه 3 بیات به درجه 3 کرد در تلاوت استاد علی محمود

اما معمول ترین و ساده ترین انتقالات از درجات اول، چهارم و پنجم مقامات است.

همانطور که قبلا نیز بیان شد نوع درجه ای که قاریان برای انتقالات خود در نظر میگیرند نیز یکی از عوامل ایجاد تفاوت میان سبک های مختلف است.

مثلا تعدادی از قراء معمولا درجه 1 مقامات را برای انتقال در نظر می گیرند مانند استاد مصطفی اسماعیل

عده ای مانند استاد محمد صدیق منشاوی بیشتر از درجه 4، به مقامات وارد می شود.

برخی نیز مانند استاد عبدالفتاح شعشاعی و استاد طه الفشنی از درجه 5 جهت ورود به برخی از مقام ها استفاده نموده اند.